مسئله سوم - انسان موجودى است سياسى - 195 موضوع يكم - دوم 196 مسئله چهارم - زمامدار و فن زمامدارى - 197 مسئله پنجم و ششم اخلاق مذهب - حقوق در دست زمامدار - 198 انتقاد از توجيه كنندگان مكتب ماكياولى 199 نقد نظريات هوگو در بارهء ماكياولى - 206 - 201 قضاوت سانتهيلر در باره ماكياولى - 207 هدفگيرى نابخردانه ماكياولى از قانون هدف وسيله را توجيه مىكند را در ذهن او مختل ساخته 210 كدامين هدف كدامين وسيله را توجيه مىكند 211 قدرت بعنوان عامل سازنده - 213 تعليم و تربيتهاى انسان ساز بايد دو كار اساسى انجام بدهند - 214 اصل دوم غير مشروط - اقتصاد 218 اصل سوم غير مشروط - آزادى و اختيار 220 آزادى وسيله اى است براى بدست آوردن كمال 223 توضيح و تفكيك سه موضوع از يكديگر : يكم رهائى - دوم آزادى - 223 سوم اختيار 225 اصل چهارم غير مشروط - ايستائى يك تمدن - آغاز رجوع به قهقرا 227 اصل پنجم غير مشروط - قانون عليت 228 طرح و پاسخ سؤالى چند 233 - 230 آيا با ملاحظات فوق مىتوانيد قانون عليت را در جوامع و تمدنها در همه موارد به حساب بياوريد - 233 توضيح عموميت قانون عليت يكم تا پنجم - 239 - 233 بحثى در اصول فلسفى مشروط در تمدن شناسى - 241 ارتباط تمدنها و تأثير و تأثر آنها از يكديگر - 245 توضيح سه نظريهء مهم - 246 - 245 بررسى نظريهء سوم - 246 توصيفى در حال امير المؤمنين پيش از بيعت - 250 فنظرت فاذا ليس لى معين الا اهل بيتى فضننت بهم عن الموت و اغضنيت